فرمول محاسبه
(سود خالصفروش)×(فروشمیانگین کل دارایی ها)×(میانگین کل دارایی هامیانگین حقوق صاحبان سهام)×۱۰۰
مشخصات اندازه‌گیری
- واحد اندازه‌گیری
- ٪
- تناوب اندازه‌گیری
- فصلی، سالانه
- تناوب گزارش‌دهی
- سالانه
- نوع شاخص
- پسرو
توضیحات
دو شرکت می‌توانند بازده حقوق صاحبان سهام یکسانی داشته باشند و کاملاً متفاوت کار کنند: یکی با حاشیه سود بالا و فروش کم (مثل تولیدکننده کالای تخصصی)، دیگری با حاشیه ناچیز و گردش سریع (مثل فروشگاه زنجیره‌ای) و سومی فقط با بدهی زیاد. دوپونت این تفاوت را نشان می‌دهد. جزء اول کارایی در کنترل هزینه و قیمت‌گذاری را می‌سنجد، جزء دوم کارایی در استفاده از دارایی‌ها و جزء سوم میزان تکیه بر بدهی. اگر بازده فقط به خاطر بالا رفتن ضریب اهرم بهتر شده باشد، ریسک شرکت هم همراه آن بالا رفته است. نسخه پنج‌مرحله‌ای این تحلیل، حاشیه سود را هم به اثر مالیات، اثر هزینه بهره و حاشیه عملیاتی تفکیک می‌کند.
پرسش‌های کلیدی عملکرد
بازده سهام‌داران از سودآوری می‌آید، از کارایی دارایی‌ها یا از بدهی؟
تغییر بازده نسبت به سال قبل به کدام عامل برمی‌گردد؟
در مقایسه با رقبا در کدام عامل ضعیف‌تریم؟
مثال‌های محاسباتی
شرکتی با ۱٬۰۰۰ میلیارد ریال فروش، ۱۲۰ میلیارد ریال سود خالص داشته است. میانگین دارایی‌های آن ۸۰۰ میلیارد ریال و میانگین حقوق صاحبان سهام ۴۰۰ میلیارد ریال است. حاشیه سود خالص ۱۲ درصد، گردش دارایی ۱٫۲۵ و ضریب اهرم ۲ می‌شود و طبق فرمول (سود خالصفروش)×(فروشمیانگین کل دارایی ها)×(میانگین کل دارایی هامیانگین حقوق صاحبان سهام)×۱۰۰ بازده حقوق صاحبان سهام (۱۲۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۱۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰)×(۱۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۸۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰)×(۸۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۴۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰)×۱۰۰=۳۰ ٪ درصد است.
خطاهای رایج در تفسیر شاخص
- دیدن فقط حاصل‌ضرب نهایی و مقایسه نکردن سه جزء.
- استفاده از ارقام پایان دوره به جای میانگین دارایی و حقوق صاحبان سهام.
- مثبت دانستن رشد بازدهی که فقط از افزایش بدهی آمده است.
- مقایسه اجزا بین صنایعی که مدل کسب‌وکارشان متفاوت است.