فرمول محاسبه
نرخ تنزیل پایین+(ارزش فعلی خالص در نرخ پایین(ارزش فعلی خالص در نرخ پایین-ارزش فعلی خالص در نرخ بالا))×(نرخ تنزیل بالا-نرخ تنزیل پایین)
مشخصات اندازه‌گیری
- واحد اندازه‌گیری
- ٪
- تناوب اندازه‌گیری
- سالانه
- تناوب گزارش‌دهی
- سالانه
- نوع شاخص
- پیشرو
توضیحات
این نرخ بازده سالانه‌ای را نشان می‌دهد که خود طرح می‌سازد و با یک مقایسه ساده تصمیم گرفته می‌شود: اگر از هزینه سرمایه یا حداقل نرخ مورد انتظار شرکت بیشتر باشد، طرح ارزش‌آفرین است. فرمول مستقیمی برای آن وجود ندارد و با آزمون و خطا به دست می‌آید. در روش دستی دو نرخ تنزیل انتخاب می‌شود که یکی ارزش فعلی خالص مثبت و دیگری منفی بدهد و نرخ بازده داخلی با درون‌یابی بین آن دو تخمین زده می‌شود؛ فرمول این صفحه همین روش است و هرچه دو نرخ به هم نزدیک‌تر باشند جواب دقیق‌تر است. در اکسل تابع IRR برای جریان‌های با فاصله منظم و XIRR برای تاریخ‌های نامنظم همین محاسبه را انجام می‌دهد. در ایران حداقل نرخ مورد انتظار باید بالاتر از تورم و سود بدون ریسک باشد، وگرنه طرحی با بازده اسمی بالا در عمل ارزش از بین می‌برد.
پرسش‌های کلیدی عملکرد
بازده سالانه این طرح چقدر است؟
این بازده از هزینه سرمایه و نرخ تورم بیشتر است؟
اگر فروش یا هزینه‌ها ده درصد تغییر کند، بازده چقدر جابه‌جا می‌شود؟
مثال‌های محاسباتی
ارزش فعلی خالص طرحی با نرخ تنزیل ۲۰ درصد برابر ۶۰۰ میلیون ریال و با نرخ ۳۰ درصد برابر منفی ۴۰۰ میلیون ریال به دست آمده است. طبق فرمول نرخ تنزیل پایین+(ارزش فعلی خالص در نرخ پایین(ارزش فعلی خالص در نرخ پایین-ارزش فعلی خالص در نرخ بالا))×(نرخ تنزیل بالا-نرخ تنزیل پایین) نرخ بازده داخلی حدود ۲۰+(۶۰۰۰۰۰۰۰۰(۶۰۰۰۰۰۰۰۰--۴۰۰۰۰۰۰۰۰))×(۳۰-۲۰)=۲۶ ٪ درصد است.
خطاهای رایج در تفسیر شاخص
- مقایسه طرح‌های با اندازه و طول عمر متفاوت فقط با این نرخ؛ طرح کوچک با بازده بالا لزوماً ارزش بیشتری نمی‌سازد.
- فرض پنهان مدل که جریان‌های نقد میانی با همان نرخ دوباره سرمایه‌گذاری می‌شوند.
- چند جوابی شدن محاسبه در طرح‌هایی که جریان نقد آنها چند بار مثبت و منفی می‌شود.
- مقایسه بازده اسمی با هزینه سرمایه واقعی، یا برعکس.