فرمول محاسبه
(وزن محصول سالموزن مواد اولیه مصرف شده)×۱۰۰
مشخصات اندازه‌گیری
- واحد اندازه‌گیری
- ٪
- تناوب اندازه‌گیری
- هفتگی، ماهانه
- تناوب گزارش‌دهی
- ماهانه
- نوع شاخص
- پسرو
توضیحات
در صنایعی که مواد اولیه بیشترین سهم را در بهای تمام‌شده دارد، مثل فولاد، پلاستیک، غذایی و نساجی، هر درصد بهبود در این شاخص مستقیم به سود اضافه می‌شود. تفاوت مواد ورودی و محصول خروجی در چند جا گم می‌شود: پرت برش، سرریز، تبخیر، ضایعات راه‌اندازی و گاهی خطای توزین. مقایسه مصرف واقعی با مصرف استاندارد فرمول ساخت نشان می‌دهد اتلاف کجاست.
پرسش‌های کلیدی عملکرد
چه سهمی از مواد اولیه به محصول تبدیل می‌شود؟
مصرف واقعی با مصرف استاندارد چقدر فاصله دارد؟
مواد در کدام مرحله بیشتر هدر می‌رود؟
مثال‌های محاسباتی
در یک ماه ۵٬۰۰۰ کیلوگرم مواد اولیه مصرف و ۴٬۷۰۰ کیلوگرم محصول سالم تولید شده است. طبق فرمول (وزن محصول سالموزن مواد اولیه مصرف شده)×۱۰۰ بازده مواد (۴۷۰۰۵۰۰۰)×۱۰۰=۹۴ ٪ درصد است.
خطاهای رایج در تفسیر شاخص
- خطای توزین و ثبت در ورودی یا خروجی.
- ندیدن تغییر موجودی کالای در جریان ساخت.
- حساب نکردن مواد بازیافتی که دوباره به خط برگشته است.