فرمول محاسبه
(ارزش ضایعاتبهای تمام شده تولید)×۱۰۰
مشخصات اندازه‌گیری
- واحد اندازه‌گیری
- ٪
- تناوب اندازه‌گیری
- ماهانه
- تناوب گزارش‌دهی
- ماهانه، فصلی
- نوع شاخص
- پسرو
توضیحات
ضایعات به وزن یا تعداد، با ضایعات به ریال فرق دارد. قطعه‌ای که در آخرین مرحله ضایع می‌شود همه هزینه مواد، دستمزد و انرژی مراحل قبل را با خود می‌برد. این نسبت با در نظر گرفتن ارزش، نشان می‌دهد کجا بیشترین پول هدر می‌رود و اولویت اقدامات بهبود را بهتر مشخص می‌کند. درآمد فروش ضایعات را باید جدا دید تا زیان واقعی پنهان نشود.
پرسش‌های کلیدی عملکرد
ضایعات چقدر از بهای تولید را هدر می‌دهد؟
گران‌ترین ضایعات در کدام مرحله ایجاد می‌شود؟
کاهش ضایعات چقدر به سود اضافه می‌کند؟
مثال‌های محاسباتی
بهای تمام‌شده تولید یک سال ۳۶ میلیارد ریال و ارزش ضایعات ۷۲۰ میلیون ریال بوده است. طبق فرمول (ارزش ضایعاتبهای تمام شده تولید)×۱۰۰ نسبت هزینه ضایعات (۷۲۰۰۰۰۰۰۰۳۶۰۰۰۰۰۰۰۰۰)×۱۰۰=۲ ٪ درصد است.
خطاهای رایج در تفسیر شاخص
- ارزش‌گذاری ضایعات فقط با قیمت مواد.
- کم کردن درآمد فروش ضایعات پیش از گزارش.
- ثبت نشدن ضایعاتی که بازیافت و به خط برگردانده می‌شود.