فرمول محاسبه
(صادرات به سه بازار اولکل صادرات)×۱۰۰
مشخصات اندازه‌گیری
- واحد اندازه‌گیری
- ٪
- تناوب اندازه‌گیری
- سالانه
- تناوب گزارش‌دهی
- سالانه
- نوع شاخص
- پسرو
توضیحات
صادرات بسیاری از شرکت‌های ایرانی به دو سه کشور همسایه وابسته است. این تمرکز حمل را ساده و ارزان می‌کند ولی شرکت را در برابر یک تصمیم سیاسی، تغییر تعرفه یا بحران ارزی در همان کشور بی‌دفاع می‌گذارد؛ نمونه‌اش بسته شدن ناگهانی مرز یا ممنوعیت واردات یک کالا در کشور مقصد است. همین محاسبه را برای سه مشتری اول هم انجام دهید، چون تمرکز روی چند خریدار معمولاً خطر بزرگ‌تری است.
پرسش‌های کلیدی عملکرد
اگر بزرگ‌ترین بازار ما بسته شود چه بخشی از صادرات از دست می‌رود؟
وابستگی به سه بازار اول در حال کم شدن است یا زیاد شدن؟
برای جایگزینی بازار اصلی برنامه‌ای داریم؟
مثال‌های محاسباتی
از ۱۲ میلیون دلار صادرات سالانه، ۹٫۳۶ میلیون دلار به سه کشور اول مقصد رفته است. طبق فرمول (صادرات به سه بازار اولکل صادرات)×۱۰۰ تمرکز بازار صادراتی (۹۳۶۰۰۰۰۱۲۰۰۰۰۰۰)×۱۰۰=۷۸ ٪متمرکز و پرریسک درصد است.
خطاهای رایج در تفسیر شاخص
- ثبت کشور واسطه (مثلاً محل ترانزیت یا شرکت تجاری) به جای مقصد نهایی.
- بسنده کردن به تمرکز کشوری و ندیدن تمرکز مشتری.
- مطلوب دانستن تمرکز پایین در شرکتی که هنوز توان خدمت‌رسانی به بازارهای زیاد را ندارد.